Poliuretan – tworzywo uniwersalne

Tworzywa sztuczne od kilku dekad ułatwiają nam życie każdego dnia – to właśnie syntetyki tworzone w fabrykach tworzą teraz przedmioty codziennego użytku. To właściwości tych sztucznych materiałów są na tyle wszechstronne i użyteczne, że mogą znaleźć zastosowanie w wielu sytuacjach. Spośród wszystkich tworzyw tego rodzaju, prawdopodobnie najbardziej popularny i najłatwiej spotykany jest poliuretan.

Poliuretan, czyli sztuczny kauczuk

Badania naukowe, zmierzające do opracowania tworzyw syntetycznych zawsze zmierzały do tego, by człowiek był władny samodzielnie wyprodukować materiał odpowiadający temu, co można znaleźć w naturze. Dzięki temu można bowiem uniezależnić się od szczęścia czy nakładu pracy, jakie trzeba włożyć w zdobycie i obróbkę naturalnych surowców. Odkrycia chemiczne z początku były śmiałymi, ale niepozornymi próbami przechytrzenia natury – kolejni naukowcy zastanawiali się bowiem, czy jest możliwe naśladowanie natury w warunkach laboratoryjnych. Kiedy wraz z kolejnymi dokonaniami na polu chemii stało się jasne, że człowiek może samodzielnie wytwarzać syntetyczne substancje, tym samym otworzyła się droga do produkowania tworzyw sztucznych.

Poliuretan, nazywany też sztucznym kauczukiem, był efektem prac, jakie podejmował uczony Otto Bayer. Jego upór i wytrwałość zostały nagrodzone – stosując metodę poliaddycji, otrzymał w końcu materiał o uniwersalnych właściwościach, który opatentował w 1938 roku. Poliuretan był początkowo produkowany jedynie przez fabryki Bayera, a czas historyczny zadecydował o tym, do czego początkowo przydawał się sztuczny kauczuk. Poliuretan wykorzystywano do tworzenia wojskowej odzieży, akcesoriów i pojazdów. W czasach powojennych zaczęto coraz bardziej eksperymentować ze sztucznym kauczukiem – który mógł zyskiwać różną gęstość i niemal dowolny stopień miękkości, w zależności od tego, w jakich proporcjach mieszano jego części składowe. W latach 50-tych udoskonalano produkcję pianek poliuretanowych i różnego rodzaju spoiw z tej substancji.

W latach 60-tych poliuretan zawędrował zaś za ocean – a ostatecznie także poza granice ziemskiej atmosfery. Amerykanie z ulgą i entuzjazmem odkryli, że poliuretan jest tym, czego potrzebują do wykończenia rakiety kosmiczne. Przy wszystkich swoich właściwościach izolacyjnych, poliuretan okazał się idealnie lekki, co rozwiązało wiele problemów konstrukcyjnych, na jakie natykali się twórcy pojazdów kosmicznych. Poliuretan dotarł dosłownie wszędzie – i od kilku dekad trudno wyobrazić sobie codzienną przestrzeń bez poliuretanowych elementów.